EDA Ne demek

İngilizce ve Dilsel Analiz:

• Türkçeye Çeviri: EDA teriminin Türkçe karşılığı “Keşifsel Veri Analizi"dır. EDA’nın açılımı aslında “Exploratory Data Analysis"dır.
• Köken ve Kök Kelimeler:
  • “Exploratory” kelimesi İngilizce kökenlidir ve “keşif” veya “araştırma” anlamına gelir. Latince “explorare” kökünden gelmektedir.
  • “Data” terimi de Latin kökenli “datum” (veri) kelimesinden türetilmiştir.
  • “Analysis” ise yine Grekçe kökenli olup “analusis” kelimesinden gelmektedir. Burada “analusis” sözcüğü “ayırma” anlamına gelir.
• Gramer ve Yapı İlişkisi: İngilizce dilinde “Exploratory Data Analysis”, bir isim tamlaması olarak kullanılır. Birinci terim (exploratory) analiz edilecek veri (data) hakkında bir tür tanım sunarken, üçüncü kelime (analysis) sürecin ne olduğunu belirtir. Türkçede de benzer bir yapıya sahiptir; “Keşifsel Veri Analizi” ifadesi, “keşifsel” sıfatının “veri” ismini nitelendirmesi ile oluşur.

Matematiksel Açıklama:

• Tanımı: Keşifsel Veri Analizi (EDA), veri setlerinin gözlemlenmesi, grafiksel olarak sunulması ve özetlenmesi ile verinin temel özelliklerini anlamaya yönelik yöntemler bütünüdür. EDA, veri analizi sürecinde hipotez oluşturmadan önce veriyi keşfetme aşamasıdır.

• Matematikte Kullanımı: EDA, genellikle istatistiksel verilerin analizi ile ilgilidir ve şu şekillerde kullanılır:

  • İstatistik: EDA, verilere şekil ve desenler bulma, anormallikleri tespit etme ve veri dağılımını anlamaya yardımcı olur.
  • Makine Öğrenimi: EDA, model eğitimi aşamasında, verinin özelliklerini tanıyabilmek için kullanılır.
  • Uygulamalı Matematik: Gerçek dünyadan alınan verilerin analizinde, temel çıkarımlar elde etmek ve karar verme süreçlerini desteklemek için EDA süreci önemlidir.

• Kullanım Alanları: EDA, temel olarak aşağıdaki alanlarda kullanılır:

  • İstatistik: Verilerin dağılımını anlayarak istatistiksel testlerin uygunluğunu değerlendirme.
  • Veri Bilimi: Verilere dayalı öngörülerde bulunmak ve modellemeyi yönlendirmek.
  • Ekonomi: Pazardaki eğilimleri anlamak için veri gereksinimlerinin analizi.
  • Sağlık Bilimleri: Hasta verileri üzerinde analiz yaparak sağlık trendlerinin belirlenmesi.

• Gerçek Dünya Örnekleri: Bir şirket, satış verilerini analize tabi tutmak istiyor. EDA kullanarak, hangi ürünlerin daha fazla satıldığı, hangi dönemlerde satışların düştüğü ve nasıl özelliklerin (fiyat, tanıtım vb.) bu duruma katkıda bulunduğuna dair içgörüler elde edebilir.

• İlgili Terimler ve Kavramlar: EDA ile ilişkili terimler arasında, “betimsel istatistikler”, “görselleştirme teknikleri”, “scatter plot”, “box plot” ve “histogram” gibi kavramlar bulunmaktadır. EDA süreçlerinde genellikle bu grafikler kullanılarak verinin görsel temsili sağlanır.

Tarihsel ve Eğitsel Önemi:

• Tarihçesi: EDA, John Tukey tarafından 1970’lerde popüler hale getirilmiştir. Tukey, verilerin görüntülenmesi ve keşifsel analizin önemini vurgulayan çalışmaları ile tanınır. EDA, geleneksel istatistiksel yaklaşımlara alternatif bir metot sunarak analitik düşünmenin önemini vurgulamıştır.

• Eğitim Süreci: EDA kavramı genellikle veri bilimi ve istatistik derslerinde üniversite düzeyinde öğretilmektedir. Ayrıca, veri analizi ile ilgili kurslar ve sertifika programlarında da sıkça karşımıza çıkar.

Sonuç olarak, Keşifsel Veri Analizi (EDA), veri biliminde ve istatistikte kritik bir aşama olup, veriyi anlamak için kullanılan en temel ve etkili yöntemlerden biridir.